आ.व. २०८३/८४ · नेपाल · रु.
Talab मा नेपालको तलब र आयकर कसरी गणना हुन्छ
अनुमान बुझ्न र प्रत्येक चरणलाई रोजगार सम्झौता तथा तलब अभिलेखसँग तुलना गर्न यो जानकारी प्रयोग गर्नुहोस्। यसले Talab मा लागू आ.व. २०८३/८४ को गणना विधि वर्णन गर्छ; यो पूर्ण व्यक्तिगत कर निर्धारण होइन।
सही रकमबाट सुरु गर्नुहोस्
कुल तलब भनेको कर्मचारीको योगदान र कर कटाउनुअघिको नियमित नगद तलब हो। आधारभूत तलब सम्झौतामा तोकिएको रकम हो, जसबाट स्वतः SSF वा सञ्चय कोष गणना हुन्छ। यसलाई छुट्टै भर्नुहोस्। पहिले भरिएको रु. ६०,००० र वैकल्पिक ६०% उदाहरण हुन्, कानुनी रूपमा सबैलाई लागू हुने अनुपात होइनन्।
आधारभूत तलब सधैँ मासिक हुन्छ। मासिक कुल तलब नियमित मासिक भुक्तानी हो। वार्षिक कुल तलबमा वर्षभरको नियमित तलब र तलब परिवर्तन खण्ड सक्रिय भए पहिले पाएको नियमित तलब पनि पर्छ। बोनस, चाडपर्व भत्ता, ओभरटाइम र कमिसन आफ्नै वार्षिक खण्डमा एकपटक मात्र भर्नुहोस्।
वार्षिक गणनाको क्रम
- हालको नियमित मासिक कुल तलबलाई बाँकी तलब महिनाले गुणन गरी पहिले पाएको नियमित नगद जोडिन्छ। छुट्टै भरिएका वार्षिक अतिरिक्त भुक्तानी जोडेर वार्षिक नगद कुल तलब निकालिन्छ।
- मासिक आधारभूत तलबबाट कर्मचारी र रोजगारदाताको स्वतः SSF/सञ्चय कोष गणना हुन्छ। योग्य थप योगदान र तलब परिवर्तन खण्डमा भरिएका अघिल्ला योगदान जोडिन्छन्।
- नगद कुल तलब, रोजगारदाताको स्वीकृत अवकाश योगदान, कोषमा जम्मा भएको योग्य उपदान र करयोग्य गैरनगद सुविधाबाट निर्धारणयोग्य आय निकालिन्छ। भरिएको निवृत्तभरण र अन्य निर्धारणयोग्य आयले पनि कर अनुमानलाई असर गर्छ।
- योग्य स्वीकृत अवकाश योगदान तथा व्यक्तिगत आय कटौतीपछि चन्दा कटौती घटाइन्छ। तोकिएका सीमा लागू हुन्छन्; करयोग्य आय शून्यभन्दा कम हुँदैन।
- भण्डारित बासिन्दाका प्रगतिशील कर दर, छानिएको पहिलो तहको छुट, योग्य कर छुट र उपचार खर्चको कर मिलान लागू हुन्छन्। गैरबासिन्दाको सरल अनुमानमा छुट्टै तोकिएको दर प्रयोग हुन्छ।
- नगद तलबबाट कर्मचारी योगदान, वास्तविक नगद तलब कट्टी र अनुमानित आयकर घटाएर खुद तलब निकालिन्छ। कुल तलबमा रोजगारदाताको योगदान र अन्य खर्च जोडेर रोजगारदाताको लागत निकालिन्छ।
SSF, सञ्चय कोष र अवकाश योगदान कटौती
भण्डारित SSF दर आधारभूत तलबको कर्मचारी ११% र रोजगारदाता २०% हुन्। सञ्चय कोषमा दुवैको १०% छ। सञ्चय कोषको उदाहरणमा छुट्टै छानिएको ८.३३% उपदान रोजगारदाताको लागत हो। यो वास्तविक रूपमा योग्य स्वीकृत कोषमा जम्मा भएको भनेर चिन्ह लगाएपछि मात्र अवकाश योगदान कटौतीमा पर्छ।
बासिन्दाका लागि यस मोडेलले वास्तविक योग्य योगदान, रु. ५,००,००० र निर्धारणयोग्य आयको एक तिहाइमध्ये कम रकमसम्म अवकाश कटौती गर्छ। पहिलो कर तहको छुट छुट्टै सर्त हो। सञ्चय कोष वा CIT मात्र छान्दा यो छुट स्वतः लागू हुँदैन। योग्यता तलब विभाग र हालको आधिकारिक जानकारीबाट पुष्टि गर्नुहोस्।
आय कटौती र कर मिलान फरक हुन्
आय कटौतीले करयोग्य आय घटाउँछ। कर मिलान वा कर छुटले पछि निकालिएको कर घटाउँछ। मोडेलमा योग्य जीवन, स्वास्थ्य, घर बीमा, शिक्षण शुल्क र अन्य बासिन्दा कटौती कर निकाल्नुअघि लाग्छन्। पारिश्रमिक मात्र हुने महिलाको कर छुट र उपचार खर्चको कर मिलान कर तहको गणनापछि लाग्छन्।
बीमा, शिक्षण शुल्क वा चन्दा भर्दा त्यो रकम नगद तलबबाट फेरि काटिँदैन। रोजगारदाताले तलबबाट वास्तवमै काट्छ भने तलबबाट अन्य नगद कट्टीमा पनि राख्नुहोस्। योग्य छुट मात्र भर्नुहोस्; क्यालकुलेटरले रसिद वा योग्यता जाँच्न सक्दैन।
मासिक नतिजा, वार्षिक थप रकम र तलब परिवर्तन
मासिक खुद तलब अनुमानित मासिक TDS पछिको नियमित तलब हो। वार्षिक खुद तलबमा वार्षिक अतिरिक्त भुक्तानी र अनुमानित अन्तिम वार्षिक कर पर्छ। त्यसैले बोनसले प्रत्येक महिनाको नगद तलबमा नजोडिए पनि अनुमानित मासिक कर बदल्न सक्छ। वार्षिक थप योगदान र तलब कट्टीलाई काम गरेका महिनामा औसत गरिन्छ।
तलब परिवर्तन हुँदा पहिलेको नियमित तलब र योगदान, पहिले काटिएको TDS तथा बाँकी महिना भर्नुहोस्। हालको तलब बाँकी महिनाका लागि मात्र प्रयोग हुन्छ। अनुमानित वार्षिक करबाट पहिले काटिएको कर घटाउँदा बाँकी रहेको धनात्मक रकमलाई बाँकी महिनाले भाग गरी मासिक TDS निकालिन्छ। बढी कर कट्टी छुट्टै देखाइन्छ; त्यो स्वतः फिर्ता भएर तलबमा जोडिँदैन।
उल्टो गणना र दशमलव मिलान
खुद तलबबाट कुल तलब र रोजगारदाताको लागतबाट कुल तलब निकाल्दा पनि उही अगाडिको गणना प्रयोग हुन्छ। Talab ले पैसासम्मको सबैभन्दा नजिकको मासिक कुल तलब खोजेर विवरण देखाउँछ। निश्चित आधारभूत तलब वा कट्टीले केही लक्ष्य असम्भव बनाउन सक्छ।
स्वतः योगदानलाई पहिले मासिक दुई दशमलवमा मिलाएर वार्षिक बनाइन्छ। प्रत्येक कर तह र वार्षिक रकम पनि पैसासम्म मिलाइन्छ। मासिक TDS छुट्टै मिल्ने भएकाले तलब प्रणालीले सानो बाँकी रकम अर्को महिनामा समायोजन गर्न सक्छ। वार्षिक कर तह र छुटका सीमा काम गरेको महिनाअनुसार स्वतः अनुपातमा घटाइँदैनन्।
समेटिएका विषय र जाँचको सीमा
हाल आ.व. २०८३/८४ मात्र लागू छ। यसले पूर्ण कर विवरण तयार गर्ने, कर बासिन्दा पुष्टि गर्ने, धेरै रोजगारदाताबीच TDS बाँड्ने, विदेशी कर मिलान गर्ने वा सञ्चालकका असामान्य सुविधा मूल्याङ्कन गर्ने काम गर्दैन। भुक्तानीको समय, योग्यता र तलब समायोजनले वास्तविक तलब पर्चा फरक हुन सक्छ।
प्रारम्भिक नियम संस्करण ३ अक्टोबर २०२६ को हो। यसका मापदण्ड परियोजनालाई दिइएको आ.व. २०८३/८४ को विवरणमा आधारित छन्। प्रारम्भिक जाँचमा आर्थिक ऐनको PDF पूरा डाउनलोड नभएको अभिलेख छ; पूर्ण स्वतन्त्र कानुनी परीक्षण गरिएको छैन। तलको सामग्री अद्यावधिक मिति नियम संस्करणको मितिभन्दा फरक हो। महत्वपूर्ण निर्णयका लागि हालको आधिकारिक नियम र तलब विभागसँग पुष्टि गर्नुहोस्।
प्राथमिक स्रोत र लागू गरिएको नियम संस्करण
तलका लिङ्क आधिकारिक प्रकाशनका सन्दर्भ हुन्। बाह्य स्रोत केही समय नखुल्दैमा नियम बदलिएको प्रमाण हुँदैन। Talab का उदाहरण भण्डारित संस्करणको गणना हुन्; नयाँ कानुनी जाँच भएको दाबी होइनन्।